Монголын хаант улсууд
Халимагууд бол XVII зууны эхээр Хо-Өрлөгийн удирдлагаар Зүүнгараас нүүж, 1630-аад он гэхэд Ижил мөрний доод хэсэгт суурьшсан баруун Ойрад Монголчууд, гол төлөв Торгуудууд юм. Тэдний анхны ноёд болох Хо-Өрлөг, Шүхэр Дайчин, Пунцаг нар тайжийн цолоор захирч байв. 1690 онд Далай лам Аюукад хаан цол, тамга хүртээж, хаант улс Ижил, Каспийн хоорондох хамгийн хүчирхэг гүрэн, Оросын холбоотон, Төвдийн буддын шашинт улс болсон. Аюукагийн дараа хаадыг сонгоход Оросын үг улам өсч, Оросын суурьшил Халимагийн бэлчээрийг хумисан. 1771 оны 1-р сард Увш Ижлийн зүүн эргийн Халимагуудын ихэнхийг Зүүнгар руу буцаан нүүлгэсэн; голын баруун эргийнхэн үлдэж, тэр оны 10-р сард II Екатерина хаант улсыг татан буулгасан. Тэдний үр удам Европ дахь цорын ганц буддын шашинт бүгд найрамдах улс болох Халимагт болон Шинжаанд амьдарч байна. Энэ хуудсанд хаан цол барьсан захирагчдыг жагсаав.
5 захирагч
Аюукагаас Увш хүртэл Халимагийн захирагчид Далай ламын олгосон эсвэл Оросын хүлээн зөвшөөрсөн хаан цолыг барьж байв. 1630-аад оноос 1690 он хүртэл тайжийн цолоор захирсан өмнөх гурван ноён энэ цолыг бариагүй тул жагсаагаагүй бөгөөд зөвхөн хуудасны танилцуулгад нэрлэгдсэн.
1690 онд Далай ламаас хаан цол, тамга хүртсэн Торгууд захирагч; Халимагуудыг Ижил, Каспийн хоорондох хамгийн хүчирхэг гүрэн болгож, I Петрийн холбоотон байсан.
Намтрыг уншихАюукагийн хүү; түүний сул засаглал Халимаг ноёдын дунд иргэний дайн үүсгэсэн; VII Далай лам түүнд хаан цол олгосон бөгөөд үүнийг 1735 онд өргөн барьсан ч тэр жил тэрээр ач хүү Дондогомбод эрх мэдлээ алдсан.
Намтрыг унших1731 оны орчим Халимагуудын нэг хэсгийг Кубань руу нүүлгэж, 1735 онд буцаж ирээд 1737 онд хаанаар хүлээн зөвшөөрөгдсөн Аюукагийн ач; Оросын талд Крымын хант улс, Кубанийн Ногайн эсрэг тулалдсан.
Намтрыг унших1741 онд Оросын томилсон, хожим хаанаар хүлээн зөвшөөрөгдсөн Аюукагийн ач; Оросын хяналт өсч байхад хаант улсыг хорин жил энх тайван байлгасан.
Намтрыг уншихХалимагийн хаант улсын сүүлчийн захирагч; 1771 оны 1-р сард Ижлийн зүүн эргийн Халимагуудын ихэнхийг Зүүнгар руу буцаан нүүлгэсэн; замдаа хагас орчим нь амь үрэгдэж, Тэнгэрийн тэтгэсэн хаан амьд үлдэгсдийг хүлээн авч, Увшийг Зоригт хаан цолоор шагнасан.
Намтрыг уншихЦааш судлах
