Тойм
Хажи I Гирей бол 1783 он хүртэл Крымыг захирсан Крымын хант улс болон Гирейн угсааг үндэслэгч юм. Зүчийн хүү Тукатөмөрийн удам тэрээр Литвад цөллөгт өсөж, Литвийн тусламжтайгаар Крымыг эзэлж, түүнийг Алтан Ордоос тусгаар болгосон.
Эрх мэдэлд гарсан нь
Хажийн өвөө Таш-Төмөр Төмөрийн дайны үеэр Крымаас хөөгдөж, гэр бүл нь Литва руу зугтсан бөгөөд Хажи тэнд, магадгүй Тракайд төрсөн. Түүний эцэг Гияс ад-Дин Эдигэйн цэрэгтэй тулалдаж амь үрэгдсэн. Хажи 1428 онд, дахин 1431 онд Литвийн цэргээр Крымыг эзэлсэн боловч хоёр удаа хөөгдсөн. 1440 орчим Крымын язгууртнууд түүнийг Литвийн хорионоос суллахыг хүсэж, 1441 оны 3-р сард Генуягийн сурвалжид түүнийг хаан хэмээн нэрлэсэн; тэр жилдээ тэрээр Чуфут-Калед зоос цутгасан. Зарим түүхчид хант улс байгуулагдсаныг 1449 он гэж тогтоодог.
Засаглал ба үйл хэрэг
- Солхатын оронд Кырк-Ер (Чуфут-Кале) хадан цайзыг нийслэлээ болгосон
- 1434 онд Каффа дахь Генуячуудыг бүсэлсэн; тэд төлбөр төлж, түүнийг хаан хэмээн хүлээн зөвшөөрсөн бөгөөд 1442 онд тэрээр тэднийг дахин ялсан
- 1452 онд Алтан Ордын хаан Сайид-Ахмадыг Днепр мөрнийг гатлах үед нь ялсан; Сайид-Ахмад Киев рүү зугтаж, амьдралаа Литвачуудын олзонд дуусгасан
- Тал нутгийн хаадын эсрэг Литватай удаан хугацааны холбоог хадгалсан
- 1454 онд Каффа руу довтолж байсан Туркийн флотыг няцаасан
Өв
Хажи Гирей 1466 оны 8-р сард нас барж, өнөөгийн Бахчисарайн ойролцоох Салачикт оршуулагдсан. Түүний хөвгүүд Нур-Девлет, Менгли нар хаан ширээний төлөө арван хоёр жил тэмцэлдсэн. Түүний үндэслэсэн угсаа гурван зуу гаруй жил оршин тогтносон.