Тойм
Цэрэндондовын Наваннэрэн бол хорь дахь буюу сүүлчийн Сэцэн хан юм. Тэрээр Монгол Чин улсаас тусгаар тогтнолоо тунхаглахаас жилийн өмнө буюу 1910 онд цолыг өвлөн авч, шинэ Богд хаант улсад Шүүх яамны сайдаар ажилласан. 1921 оны хувьсгалын дараа аймгийг татан буулгах хүртэл Сэцэн хан хэвээр байж, дараа нь лам болж, шинэ улсад сайдаар ажиллаж, 1937 онд сталинист хэлмэгдүүлэлтийн үеэр нас барсан.
Эрх мэдэлд гарсан нь
1877 онд Сэцэн хан аймагт төрсөн Наваннэрэн өмнөх Сэцэн хан Артасадын удмын Цэрэндондовын ууган хүү байв. 1910 онд Дэмчигдорж хүүгүй нас барахад тэрээр Сэцэн хан болсон.
Засаглал ба үйл хэрэг
- 1910 онд Сэцэн хан цолыг өвлөн авч, 1911 оноос хойш тусгаар Богд хаант Монгол улсад авчирсан
- Богд хаанаас Махасамади Далай Сэцэн хаан цолыг хүртэж, Шүүх яамны сайдаар ажилласан
- 1921 оны хувьсгалын дараах хязгаарлагдмал эрхт хаант засаглалын үед, 1923 онд аймгийг Хан Хэнтий уулын аймаг хэмээн нэрлэх хүртэл Сэцэн хан хэвээр байсан
- 1922 онд Юндэнбазар нэрээр шашинд эргэн орж, хожим Дотоод явдлын яамны сайдаар ажилласан бөгөөд 1937 онд хэлмэгдүүлэлтийн үеэр нас барсан
Өв
Наваннэрэнгийн амьдрал хуучин дэг журмын төгсгөлийг хамардаг. Тэрээр Чин улсын ван болж төрөөд тусгаар Монголын хаант засаглалын сайд болж, хаан цолоос өөрөөс нь ч урт насалж, түүнийг орлосон улсын хэлмэгдүүлэлтэд амь үрэгдсэн. Түүний амьдрал удамшлын удирдагч шинэ тогтолцоо бүрт дасан зохицож байсныг, өөрт нь байр суурь огт үлдээгээгүй тогтолцоо ирэх хүртэл харуулдаг.