Түрэгийн хаант улсууд
Енисейн Хиргисүүд Сибирийн Енисей мөрний сав дахь өлгий нутгаасаа мандаж, МЭ 840 онд Уйгурын хаант улсыг мөхөөсөн. Энэ гавьяаныхаа төлөө тэдний захирагч Тан улсаас талын дээд хаган хэмээн албан ёсоор хүлээн зөвшөөрөгдсөн. «Хиргисийн их гүрний үе» гэгддэг тэдний ноёрхлын үе богино байсан ч Монголоос өмнөх талын залгамжлалын сүүлчийн бүлэг хэмээн түүхэн ач холбогдолтой.
2 захирагч
Енисейн Хиргисүүд Уйгурын хаант улсыг эзлэхээс олон зууны өмнө Енисейн саваар хаган зэргийн захирагчтай байжээ. Тангийн ордон Хиргисийн хаганыг талын дээд захирагч хэмээн албан ёсоор хүлээн зөвшөөрсөн нь Хиргисийн улс төрийн эрх мэдлийн оргил юм.
МЭ 843 онд Тангийн Узун хаан элч илгээж, Хиргисийн хаганыг Өвөр Азийн дээд захирагч хэмээн хүлээн зөвшөөрөхөд Хиргисийн талд ноёлох байдлыг Тан албан ёсоор баталсан. Тангийн захидлууд түүнд хаган цолоор бүрэн хандсан. Түүний засаглал Хиргисийн хүчний дипломат оргил байсан ч Уйгурын хуучин талыг бодитоор хэзээ ч бүрэн хяналтдаа оруулж чадаагүй.
Намтрыг уншихАжогийн залгамжлагч. 847 онд Тан улсаас Инъу Чэнмин хаган цол хүртсэн. Хятад руу элч илгээсээр байсан ч Ажогийн олж авсан Монголын талыг барьж чадаагүй.
Намтрыг унших2 захирагч
Хиргисийн их гүрний үе цэргийн шийдвэрлэх ялагдлаар бус, зүүн талд Киданы холбоо ноёлох хүчин болохын хирээр Енисейн өлгий нутаг руугаа аажмаар ухарснаар дууссан. МЭ 925 он гэхэд Киданы ноёрхол тогтож, Хиргисийн хаган цол бүх талыг захирах эрхээ алдсан.
МЭ 916 онд Ляо улсыг байгуулах Абаожийн удирдлага дор мандаж буй Киданы хүчинтэй тулгарсан. Киданы цэргийн хүч Манжуураас баруун тийш тэлэхийн хирээр Монголын тал дахь Хиргисийн оролцоо аажмаар багассан.
Намтрыг уншихКиданы Ляо улсын сурвалжид 924 оны орчим Абаожид алба өргөсөн Хиргисийн хаганыг тэмдэглэсэн. Энэ захирагдал нь Хиргисийн талд ноёлох нэхэмжлэлийг бодитоор төгсгөсөн. Хиргисүүд Енисейн өлгий нутаг руугаа бүрмөсөн буцаж, тэнд Хиргисийн өвөрмөц ард түмэн орчин үе хүртэл хадгалагдсан.
Намтрыг уншихЦааш судлах
