Мөнх хаан дахин тэлэхээс өмнө эзэнт гүрний санхүүг хэрхэн цэгцэлсэн бэ

Сорилт

1241 онд Өгөдэй нас барсны дараа Монголын эзэнт гүрэн арван жилийн түр засаглал, богино бөгөөд маргаантай хаанчлалыг туулжээ. Хан хөвгүүд, түшмэд өөр өөрийн зарлиг гаргаж, албан ёсны пайзтнууд өртөөг урвуулан ашиглаж, татвар эмх замбараагүй, авлигад идэгдсэн байв.

1251 онд Мөнх Их хаанаар сонгогдоход сульдсан засаг захиргаа, мөн ургийн өрсөлдөгч салаануудын түүний эсрэг хуйвалдаантай нүүр тулав.

Арга зам

• Хаанчлалынхаа эхэнд өрсөлдөгч хан хөвгүүдийн хуйвалдааныг дарж, шинэчлэл хийхээсээ өмнө байр сууриа бататгасан
• Эзэнт гүрэнд хүн амын тооллого явуулах тушаал гаргаж, дур зоргын татварын оронд тогтмол хувь хэмжээ тогтоон татварын тогтолцоог шинэчилсэн
• Албан ёсны пайз, өртөөний сүлжээг урвуулан ашиглахыг хязгаарлаж, жин, хэмжүүрийг стандартчилсан
• Зөвхөн үүний дараа л тэлэлтээ сэргээсэн: 1253 онд Хүлэгүг баруун зүгт Перс рүү, Хубилайг баруун өмнөд Хятад руу илгээж, хожим Сүн улсын эсрэг дайныг өөрөө удирдсан

Үр дүн

Мөнхийн хаанчлал Монголын эзэнт гүрэн ажиллагаатай төв засаг захиргаа, хэд хэдэн фронтод уялдаатай аян дайнтайгаар нэг улс болж ажилласан сүүлчийн үе байв. Хүлэгү 1258 онд Багдадыг эзэлсэн.

Түүнийг 1259 онд Хятадад аян дайнд яваад нас барахад залгамжлал тогтоогдоогүй байсан бөгөөд дараа нь өрнөсөн иргэний дайнд эзэнт гүрэн хуваагдсан.

Удирдагчдад өгөх сургамж

Илүү их ачаа үүрүүлэхээс өмнө суурийг нь засах хэрэгтэй. Мөнх хяналтаа сэргээж, нөөцөө тоолж, орлогын тогтолцоог засаад дараа нь л тэлсэн. Түүний цорын ганц орхигдуулсан зүйл болох тогтоогдоогүй залгамжлал түүний бүтээсний ихэнхийг нураасан.