Нэг жилийн хоёр хуралдай Монголын эзэнт гүрнийг яагаад хуваасан бэ

Сорилт

Мөнх хаан 1259 онд Хятадад аян дайнд мордсон үедээ нас барахад Монголын эзэнт гүрэнд залгамжлагч сонгох заавал мөрдөх дүрэм байгаагүй. Түүний дүү нар болох Хятадад аян дайнд яваа Хубилай, төв нутаг болон нийслэл Хархорумыг барьж буй Аригбөх хоёулаа хүчтэй эрх, хүчирхэг дэмжигчидтэй байв.

Арга зам

• Хубилай 1260 онд өөрийн нутагт хуралдай хуралдуулж, Их хаанаар өргөмжлөгдсөн
• Аригбөх мөн тэр жил Хархорумд өрсөлдөгч хуралдай хуралдуулж, мөн адил Их хаанаар өргөмжлөгдсөн
• Тал бүр ургийн бусад салаанаас холбоотон хайсан; Цагаадайн улсын Алгу эхлээд Аригбөхийг дэмжиж, дараа нь тал сольсон
• Хятадын нөөц бололцоог түшсэн Хубилай тал нутгийг хангамжаас тасалсан

Үр дүн

Дөрвөн жилийн иргэний дайн өрнөж, 1264 онд Аригбөх бууж өгснөөр дууслаа. Хубилай ялсан ч эзэнт гүрэн дахин хэзээ ч нэгдмэл улс болж ажиллаагүй.

Баруун хант улсууд өөр өөрийн замаар явж, Монголын ертөнц Юань улс, Алтан Орд, Цагаадайн улс, Ил хант улс гэсэн тусдаа улсуудад хуваагдав.

Удирдагчдад өгөх сургамж

Заавал мөрдөх дүрэмгүй залгамжлалын журам өрсөлдөгч нэхэмжлэгчдийг төрүүлж, өрсөлдөгч нэхэмжлэгчид гадны этгээдийг тал баримтлахад урьдаг. Монголчууд удирдагчаа сонгох хуралдай гэх тавцантай байсан ч хэзээ, хаана хуралдах, шийдвэр нь хүн бүрийг хэрхэн заавал биелүүлэх үүрэгтэй болгох талаар тохирсон дүрэм байгаагүй. Тодорхой дүрэмгүй журам хамгаалалт болж чаддаггүй.